درمان افسردگی با کتامین و دیگر آنتاگونیستهای گلوتامینرژیک
قبل از بررسی درمان افسردگی با کتامین ، خالی از لطف نیست به تاریخچه این دارو برگردیم! برای بیشتر از ۵۰ سال کتامین (کتالار) یک داروی بیهوشی بوده است که موجب فراموشی بیدردی و تجارب خارج از بدن می شده است. این دارو برای بیهوشی استفاده میشد چرا که تنها ماده بیهوشی بود که میتوانست موجب فراموشی و بی دردی بدون افت خطرناک فشار خون شود. خاصیت روان گردانی این دارو تحمل میشد اما به دلیل این عوارض روان گردان کتامین و پیش ساز آن یعنی فن سیکلیدین (PCP) داروهای مورد سوء مصرف محسوب میشدند.
روش های درمان با کتامین
تجویز کتامین وریدی در سالهای اخیر به دلیل پتانسیل بالای آن در ایجاد تسکین سریع علائم، با استقبال گستردهای در جامعه روانپزشکی همراه بوده است. این رویکرد درمانی بهویژه برای بیمارانی که به درمانهای خط اول پاسخ ندادهاند، گزینه بسیار امیدوارکنندهای محسوب میشود. به طور دقیق، تزریق دوز ۰/۵ میلیگرم بر کیلوگرم، به صورت سه جلسه در هفته در یک دوره ۱۲ روزه، منجر به نرخ پاسخدهی ۷۰ درصدی در بیماران شده است. همچنین یافتهها حاکی از آن است که بهبود وضعیت بالینی در این افراد، تا ۱۸ روز پس از پایان دوره درمان حفظ میشود. که نشاندهنده لزوم برنامهریزی برای دورههای نگهدارنده است.
پاسخ اغلب در عرض چند ساعت مشاهده میشود و موجب افزایش سیناپسزایی از جمله افزایش تراکم و زائده های سیناپسی دندریتی در کورتکس پیش پیشانی میشود. این مسئله منجر به معکوس شدن نقائص در تعداد سیناپس ها و عملکردهایی که منجر به ایجاد استرس مزمن می شدند، می شود. این پاسخ ضدافسردگی اما کوتاه مدت یکی از قابل توجه ترین پیشرفتها در سال های اخیر در زمینه تحقیقات افسردگی بوده است.
مشکل اصلی استفاده از کتامین در درمان افسردگی پتانسیل سوء مصرف آن و نیاز به تزریق وریدی بود. به تازگی داده سازمان غذا و دارو به اسکتامین موقعیت ارتقای سریع است که فرم داخل بینی از کتامین است و اس-انانتیومر کتامین بوده و تصور میشود که ایمن تر باشد. در حال حاضر این دارو به صورت بدون برچسب برای درمان افسردگی توسط بعضی پزشکان مورد استفاده قرار می گیرد. در یک مطالعه بالینی مرحله ۲ کنترل شده با دارونما، اسکتامین به صورت قابل توجهی در کاهش سریع علائم افسردگی در بیمارانی که مقاوم به درمان بودند مؤثرتر از دارونما بود. اثرات مفید تا حدود دو ماه باقی ماندند.
عوارض سوء مصرف کتامین
علی رغم ظاهر مشهور ،کتامین لازم به ذکر است که دوزهای کتامین برای باقی ماندن اثر آن بایستی تکرار شود. چرا که عود بلافاصله پس از تزریق یا پس از دوز داخل بینی اتفاق میافتد. هنوز شناخته نشده است که کتامین در طول زمان چند بار قابل تجویز است و تأثیرات طولانی مدتی که ممکن است ایجاد کند چیست؟
قابلیت سوء مصرف و عوارض جانبی بالقوه ای مثل شخصیت زدایی ممکن است اتفاق بیفتند! و معیارهای تجویز طولانی مدت بایستی توسعه پیدا کنند. در حال حاضر استفاده بدون برچسب از کتامین همچنان آزمایشی است و نگرانیها درباره چنین مصرفی در حال افزایش است. علیرغم اینکه هنوز ابعاد بسیاری از اثرات درمانی کتامین در مسیر تحقیقاتی قرار دارد، نتایج بالینیِ آن به عنوان یک ضدافسردگی با اثرگذاری سریع (Rapid-Acting)، بسیار امیدوارکننده است و توجه جامعه روانپزشکی را به خود جلب کرده است.
دیگر داروهایی که ممکن است در نهایت گیرنده های NMDA-گلوتامات را آنتاگونیزه کنند ،که شاید با ویژگی های روان گردان کتامین همراه است، تحت مطالعه هستند. یکی از چنین داروهایی را پاستینل (GLYX13-) است. با این وجود شواهد دیگری مبنی بر ارتباط بین نقص در عامل نوروتروپیک مشتق از مغز و پیش بینی علائم افسردگی وجود دارد. در چند سال بعدی بایستی اطلاعات قابل توجهی به این جالبترین بخش تحقیقات افزوده شود. کتامین بعنوان دارویی در جهت درمان افسردگی با موفقیت های فراوانی روبه رو بوده است که موجب علاقه در میان محققان در این زمینه گردیده است. که:
آیا داروهای روان گردان میتوانند در درمان اختلالات روان پزشکی مثل افسردگی مفید باشند یا خیر؟
داروهای آزمایشی
در این زمان به دلیل پتانسیل اقتصادی بسیاری از دیگر ترکیبات آزمایشی برای استفاده در درمان بالینی افسردگی در ارزیابی هستند. و یا به عنوان جایگزینهای محتمل در نظر گرفته میشوند.
علاوه بر ” درمان افسردگی با کتامین” می توانید برای مشاهده سایر داروها و روش های درمانی در “بخش آَشنایی با دارو های روانشناسی” مشاهده نمائید.
