ADHD و سلامت روان
افراد مبتلا به ADHD ممکن است هم‌زمان با مشکلات دیگری مانند اضطراب، افسردگی یا برخی اختلالات یادگیری مواجه باشند.
از طرف دیگر، تجربه مکرر شکست، فراموشکاری یا دریافت بازخوردهای منفی از اطرافیان می‌تواند به مرور روی احساس فرد نسبت به خودش تأثیر بگذارد.
بنابراین مهم است که مشکلات همراه نیز در ارزیابی و درمان مورد توجه قرار بگیرند.
از طرف دیگر، تجربه مکرر شکست، فراموشکاری یا دریافت بازخوردهای منفی از اطرافیان می‌تواند به مرور روی احساس فرد نسبت به خودش تأثیر بگذارد.
بنابراین مهم است که مشکلات همراه نیز در ارزیابی و درمان مورد توجه قرار بگیرند.
راهکارهای عملی برای مدیریت ADHD در کودکان
۱. یک روتین قابل پیش‌بینی ایجاد کنید
زمان خواب، بیدار شدن، غذا، مدرسه، تکالیف و بازی را تا حد امکان منظم نگه دارید.
هرچه کودک کمتر مجبور باشد برای تصمیم‌های روزمره انرژی ذهنی صرف کند، مدیریت فعالیت‌ها ساده‌تر می‌شود.
۲. دستورالعمل‌ها را کوتاه و مشخص کنید
هرچه کودک کمتر مجبور باشد برای تصمیم‌های روزمره انرژی ذهنی صرف کند، مدیریت فعالیت‌ها ساده‌تر می‌شود.
۲. دستورالعمل‌ها را کوتاه و مشخص کنید
به جای اینکه بگویید:
«برو اتاقت را مرتب کن.»
کار را به چند مرحله تقسیم کنید:
«اول اسباب‌بازی‌ها را داخل جعبه بگذار.»
بعد:
«حالا کتاب‌ها را روی قفسه بگذار.»
۳. رفتار مناسب را سریع و مشخص تقویت کنید
«برو اتاقت را مرتب کن.»
کار را به چند مرحله تقسیم کنید:
«اول اسباب‌بازی‌ها را داخل جعبه بگذار.»
بعد:
«حالا کتاب‌ها را روی قفسه بگذار.»
۳. رفتار مناسب را سریع و مشخص تقویت کنید
به جای تحسین کلی، دقیقاً بگویید چه رفتاری را دیده‌اید:
«آفرین که بدون یادآوری، تکلیفت را شروع کردی.»
این نوع بازخورد برای کودک قابل فهم‌تر و مؤثرتر است.
۴. فعالیت بدنی را در برنامه قرار دهید
«آفرین که بدون یادآوری، تکلیفت را شروع کردی.»
این نوع بازخورد برای کودک قابل فهم‌تر و مؤثرتر است.
۴. فعالیت بدنی را در برنامه قرار دهید
بازی و فعالیت بدنی منظم می‌تواند به سلامت عمومی، تنظیم انرژی و عملکرد توجهی کودک کمک کند.
البته ورزش جایگزین ارزیابی و درمان تخصصی ADHD نیست.
۵. با مدرسه همکاری کنید
البته ورزش جایگزین ارزیابی و درمان تخصصی ADHD نیست.
۵. با مدرسه همکاری کنید
در صورت نیاز، هماهنگی با معلم و مشاور مدرسه می‌تواند بسیار کمک‌کننده باشد.
برای بعضی کودکان، تقسیم تکالیف به بخش‌های کوچک‌تر، کاهش عوامل حواس‌پرتی و دستورالعمل‌های روشن‌تر مفید است.
۶. تنبیه و تحقیر را کنار بگذارید
برای بعضی کودکان، تقسیم تکالیف به بخش‌های کوچک‌تر، کاهش عوامل حواس‌پرتی و دستورالعمل‌های روشن‌تر مفید است.
۶. تنبیه و تحقیر را کنار بگذارید
تنبیه فیزیکی، برچسب‌هایی مثل «تنبلی» و تحقیر معمولاً مهارت‌های اجرایی کودک را بهتر نمی‌کنند و می‌توانند به رابطه والد و کودک و احساس ارزشمندی او آسیب بزنند.
راهکارهای مدیریت ADHD در بزرگسالان
۱. به حافظه خود تکیه نکنید؛ سیستم بسازید
قرار نیست همه چیز را در ذهن نگه دارید.
از تقویم، زنگ هشدار، فهرست کارها و یادآوری‌های دیجیتال استفاده کنید.
اصل مهم این است:
هر چیزی که می‌توان نوشت، لازم نیست در ذهن نگه داشته شود.
از تقویم، زنگ هشدار، فهرست کارها و یادآوری‌های دیجیتال استفاده کنید.
اصل مهم این است:
هر چیزی که می‌توان نوشت، لازم نیست در ذهن نگه داشته شود.
۲. کارها را به کوچک‌ترین قدم ممکن تبدیل کنید
«پروژه را انجام بده» یک دستور بسیار بزرگ است.
آن را به مراحل کوچک‌تر تبدیل کنید:
فایل را باز کن.
عنوان را بنویس.
سه نکته اصلی را یادداشت کن.
فقط مقدمه را شروع کن.
گاهی سخت‌ترین قسمت، شروع کردن است.
آن را به مراحل کوچک‌تر تبدیل کنید:
فایل را باز کن.
عنوان را بنویس.
سه نکته اصلی را یادداشت کن.
فقط مقدمه را شروع کن.
گاهی سخت‌ترین قسمت، شروع کردن است.
۳. از بازه‌های زمانی کوتاه استفاده کنید
روش‌هایی مانند پومودورو برای بعضی افراد مفیدند؛ مثلاً مدتی کوتاه روی یک کار تمرکز کنید و سپس استراحت کوتاهی داشته باشید.
البته لازم نیست حتماً دقیقاً از الگوی ۲۵ دقیقه کار و ۵ دقیقه استراحت استفاده کنید. می‌توانید مدت زمان را با شرایط خودتان تنظیم کنید.
البته لازم نیست حتماً دقیقاً از الگوی ۲۵ دقیقه کار و ۵ دقیقه استراحت استفاده کنید. می‌توانید مدت زمان را با شرایط خودتان تنظیم کنید.
۴. عوامل حواس‌پرتی را کاهش دهید
اعلان‌های غیرضروری گوشی را خاموش کنید، میز کار را ساده نگه دارید و در صورت مفید بودن، از هدفون یا محیطی آرام‌تر استفاده کنید.
هدف این نیست که قدرت تمرکز خود را با زور افزایش دهید؛ هدف این است که محیط را طوری طراحی کنید که تمرکز آسان‌تر شود.
هدف این نیست که قدرت تمرکز خود را با زور افزایش دهید؛ هدف این است که محیط را طوری طراحی کنید که تمرکز آسان‌تر شود.
۵. هر روز چند اولویت اصلی داشته باشید
فهرست‌های بسیار طولانی می‌توانند باعث احساس سردرگمی شوند.
به جای اینکه ۱۵ کار را «ضروری» بدانید، چند کار اصلی روز را مشخص کنید و بقیه را در فهرست جداگانه قرار دهید.
به جای اینکه ۱۵ کار را «ضروری» بدانید، چند کار اصلی روز را مشخص کنید و بقیه را در فهرست جداگانه قرار دهید.
۶. خواب و فعالیت بدنی را جدی بگیرید
خواب کافی، فعالیت بدنی منظم و سبک زندگی سالم می‌توانند به عملکرد شناختی و تنظیم توجه کمک کنند.
اما بهتر است ورزش را «داروی طبیعی ADHD» ننامیم؛ ورزش می‌تواند کمک‌کننده باشد، اما جایگزین درمان استاندارد نیست.
اما بهتر است ورزش را «داروی طبیعی ADHD» ننامیم؛ ورزش می‌تواند کمک‌کننده باشد، اما جایگزین درمان استاندارد نیست.
۷. از درمان تخصصی کمک بگیرید
درمان ADHD ممکن است شامل آموزش مهارت‌های اجرایی، روان‌درمانی، به‌ویژه رویکردهای شناختی ـ رفتاری در افراد مناسب، و در صورت نیاز درمان دارویی تحت نظر پزشک باشد.
داروهای ADHD باید توسط پزشک ارزیابی و تجویز شوند و انتخاب درمان به سن، علائم، شرایط فرد و مشکلات همراه بستگی دارد.
داروهای ADHD باید توسط پزشک ارزیابی و تجویز شوند و انتخاب درمان به سن، علائم، شرایط فرد و مشکلات همراه بستگی دارد.
آیا افراد مبتلا به ADHD «هایپرفوکوس» دارند؟
گاهی فرد مبتلا به ADHD می‌تواند برای مدت طولانی درگیر فعالیتی شود که برایش بسیار جذاب یا انگیزه‌بخش است. این حالت در فضای عمومی با عنوان Hyperfocus یا بیش‌تمرکزی شناخته می‌شود.
اما یک نکته مهم وجود دارد:
هایپرفوکوس به این معنی نیست که فرد مبتلا به ADHD همیشه می‌تواند تمرکز بسیار بالایی داشته باشد.
مشکل ADHD بیشتر به تنظیم توجه مربوط می‌شود، نه اینکه فرد اصلاً توانایی تمرکز نداشته باشد.
ممکن است فرد روی چیزی که برایش جذاب است بسیار متمرکز شود، اما شروع یک کار خسته‌کننده یا حفظ توجه روی یک فعالیت یکنواخت برایش دشوار باشد.
اما یک نکته مهم وجود دارد:
هایپرفوکوس به این معنی نیست که فرد مبتلا به ADHD همیشه می‌تواند تمرکز بسیار بالایی داشته باشد.
مشکل ADHD بیشتر به تنظیم توجه مربوط می‌شود، نه اینکه فرد اصلاً توانایی تمرکز نداشته باشد.
ممکن است فرد روی چیزی که برایش جذاب است بسیار متمرکز شود، اما شروع یک کار خسته‌کننده یا حفظ توجه روی یک فعالیت یکنواخت برایش دشوار باشد.
آیا ADHD فقط مشکل است؟
نه.
ADHD می‌تواند چالش‌های واقعی ایجاد کند، اما بهتر است فرد را فقط با اختلالش تعریف نکنیم.
برخی افراد مبتلا ممکن است در زمینه‌هایی مانند ایده‌پردازی، انعطاف‌پذیری، علاقه شدید به موضوعات خاص، انرژی بالا یا حل مسئله خلاقانه عملکرد خوبی داشته باشند.
با این حال، نباید این ویژگی‌ها را به همه افراد مبتلا به ADHD نسبت داد یا گفت که «افراد ADHD ذاتاً خلاق‌تر یا باهوش‌تر هستند».
هر فرد مجموعه‌ای از توانایی‌ها و محدودیت‌های خودش را دارد.
هدف درمان نیز این نیست که شخصیت فرد را تغییر دهد؛ هدف این است که موانع ناشی از علائم را کاهش دهد تا فرد بتواند از توانایی‌هایش بهتر استفاده کند.
ADHD می‌تواند چالش‌های واقعی ایجاد کند، اما بهتر است فرد را فقط با اختلالش تعریف نکنیم.
برخی افراد مبتلا ممکن است در زمینه‌هایی مانند ایده‌پردازی، انعطاف‌پذیری، علاقه شدید به موضوعات خاص، انرژی بالا یا حل مسئله خلاقانه عملکرد خوبی داشته باشند.
با این حال، نباید این ویژگی‌ها را به همه افراد مبتلا به ADHD نسبت داد یا گفت که «افراد ADHD ذاتاً خلاق‌تر یا باهوش‌تر هستند».
هر فرد مجموعه‌ای از توانایی‌ها و محدودیت‌های خودش را دارد.
هدف درمان نیز این نیست که شخصیت فرد را تغییر دهد؛ هدف این است که موانع ناشی از علائم را کاهش دهد تا فرد بتواند از توانایی‌هایش بهتر استفاده کند.
چه زمانی باید برای ارزیابی ADHD اقدام کرد؟
اگر مشکلات مربوط به توجه، تکانشگری یا بیش‌فعالی:
برای مدت قابل توجهی ادامه داشته باشند،
در عملکرد تحصیلی، شغلی یااجتماعی اختلال ایجاد کنند،
در بیش از یک محیط دیده شوند،
و با سابقه رشدی فرد سازگار باشند،
ارزیابی تخصصی می‌تواند مفید باشد.
در معیارهای تشخیصی فعلی، برای تشخیص ADHD در بزرگسالان، وجود برخی علائم پیش از ۱۲ سالگی نیز اهمیت دارد؛ البته تشخیص صرفاً بر اساس این یک معیار انجام نمی‌شود.
همچنین مهم است بدانیم که هر حواس‌پرتی یا بی‌قراری ADHD نیست.
اضطراب، افسردگی، کم‌خوابی، بعضی مشکلات پزشکی، مصرف برخی مواد یا داروها و سایر اختلالات می‌توانند علائمی شبیه ADHD ایجاد کنند. به همین دلیل تشخیص باید توسط متخصص انجام شود.
برای مدت قابل توجهی ادامه داشته باشند،
در عملکرد تحصیلی، شغلی یااجتماعی اختلال ایجاد کنند،
در بیش از یک محیط دیده شوند،
و با سابقه رشدی فرد سازگار باشند،
ارزیابی تخصصی می‌تواند مفید باشد.
در معیارهای تشخیصی فعلی، برای تشخیص ADHD در بزرگسالان، وجود برخی علائم پیش از ۱۲ سالگی نیز اهمیت دارد؛ البته تشخیص صرفاً بر اساس این یک معیار انجام نمی‌شود.
همچنین مهم است بدانیم که هر حواس‌پرتی یا بی‌قراری ADHD نیست.
اضطراب، افسردگی، کم‌خوابی، بعضی مشکلات پزشکی، مصرف برخی مواد یا داروها و سایر اختلالات می‌توانند علائمی شبیه ADHD ایجاد کنند. به همین دلیل تشخیص باید توسط متخصص انجام شود.
ADHD چگونه تشخیص داده می‌شود؟
هیچ آزمایش خون، اسکن مغزی یا تصویربرداری واحدی وجود ندارد که به‌تنهایی بتواند ADHD را تشخیص دهد.
تشخیص معمولاً بر اساس ترکیبی از موارد زیر انجام می‌شود:
مصاحبه بالینی
بررسی سابقه رشدی
بررسی عملکرد فرد در محیط‌های مختلف
دریافت اطلاعات از والدین، همسر یا افراد نزدیک در صورت نیاز
استفاده از پرسشنامه‌ها و مقیاس‌های استاندارد به عنوان ابزار کمکی
پرسشنامه می‌تواند به ارزیابی کمک کند، اما نتیجه یک تست به‌تنهایی به معنای تشخیص قطعی ADHD نیست.
تشخیص معمولاً بر اساس ترکیبی از موارد زیر انجام می‌شود:
مصاحبه بالینی
بررسی سابقه رشدی
بررسی عملکرد فرد در محیط‌های مختلف
دریافت اطلاعات از والدین، همسر یا افراد نزدیک در صورت نیاز
استفاده از پرسشنامه‌ها و مقیاس‌های استاندارد به عنوان ابزار کمکی
پرسشنامه می‌تواند به ارزیابی کمک کند، اما نتیجه یک تست به‌تنهایی به معنای تشخیص قطعی ADHD نیست.
حرف آخر؛ ADHD پایان راه نیست
ADHD یک اختلال واقعی عصبی‌رشدی است، اما داشتن ADHD به این معنی نیست که فرد نمی‌تواند زندگی موفق، رضایت‌بخش و پرباری داشته باشد.
شناخت درست اختلال، ارزیابی تخصصی، درمان مناسب و ایجاد محیطی متناسب با نیازهای فرد می‌تواند تفاوت قابل توجهی ایجاد کند.
گاهی راه‌حل این نیست که از خودمان بخواهیم «بیشتر تلاش کنیم»؛ بلکه باید یاد بگیریم سیستم زندگی‌مان را طوری طراحی کنیم که انجام کارها برایمان آسان‌تر شود.
اگر فکر می‌کنید خودتان یا فرزندتان نشانه‌های ADHD را دارید، به جای خودتشخیصی، از یک متخصص سلامت روان یا پزشک متخصص کمک بگیرید.
و شاید مهم‌ترین نکته این باشد:
ADHD تعریف‌کننده تمام شخصیت شما نیست؛ فقط بخشی از تجربه شماست که می‌توان آن را شناخت و مدیریت کرد.
شناخت درست اختلال، ارزیابی تخصصی، درمان مناسب و ایجاد محیطی متناسب با نیازهای فرد می‌تواند تفاوت قابل توجهی ایجاد کند.
گاهی راه‌حل این نیست که از خودمان بخواهیم «بیشتر تلاش کنیم»؛ بلکه باید یاد بگیریم سیستم زندگی‌مان را طوری طراحی کنیم که انجام کارها برایمان آسان‌تر شود.
اگر فکر می‌کنید خودتان یا فرزندتان نشانه‌های ADHD را دارید، به جای خودتشخیصی، از یک متخصص سلامت روان یا پزشک متخصص کمک بگیرید.
و شاید مهم‌ترین نکته این باشد:
ADHD تعریف‌کننده تمام شخصیت شما نیست؛ فقط بخشی از تجربه شماست که می‌توان آن را شناخت و مدیریت کرد.
علاوه بر “ADHD و سلامت روان” می توانید برای مشاهده سایر داروها و روش های درمانی در “مجله روان” مشاهده نمائید.
دسته‌بندی‌ها:
مقالات عمومی
