آنتاگونیست های گیرنده اورکسین وبیخوابی

آنتاگونیست های گیرنده اورکسین جهت درمان بی خوابی

از آنجا که سیستم های گابایرژیگ و ملاتونرژیک فرآیندهای مهارکنندگی را گسترش می دهند، بنابراین داروهای طراحی شده برای بی خوابی که در این سیستم ها فعالیت می کنند آگونیست هستند. با این حال، رویکرد بالقوه دیگر برای تقویت خواب توقف فعالیت در سیستم های تقویت بیداری می باشد. این رویکرد شامل آنتاگونیسم مسیرهای هیستامین، سروتونین، نوراپی نفرین، دوپامین و استیل کولین است. داروهایی که این گیرنده ها را مسدود می کنند، سال ها وجود داشته اند؛ مانند داروهای ضد افسردگی، داروهای ضد روان پریشی و داروهای ضد حساسیت .با این وجود، بسیاری از این عوامل غیر انتخابی بوده و مکانیسم عمل آن ها روی سیستم های تقویت کننده بیداری به خوبی درک نشده اند.

اور کسین

سیستم اور کسین که برای اولین بار در سال ۱۹۹۸ تشریح شد دارای نقشی کلیدی در حفظ و پایداری بیداری می باشد. در اصل، این گونه تصور می شد که انتقال دهنده های نوروپپتید اور کسین به نام های اور کسین-آ و اورکسین- ب رفتار تغذیه ای را تقویت می کنند. (اورکسیز در زبان یونانی به معنای اشتها و میل به غذا است). از آن زمان تشخیص داده شد که در حالی که اثرات اور کسین روی تغذیه کمتر از آنچه ابتدا تصور می شد است. اما اثر آن روی حس برانگیختگی و خواب، بسیار عمیق است. تنظیم خواب و بیداری به واسطه فعل و انفعال میان چندین هسته در هیپوتالاموس انجام می شود.

به نظر می رسد که اورکسین نورپپتیدها رابطه میان بیداری و خواب را تنظیم می کنند و هدف آن ها با فعال سازی مسیرهای عصبی سیستم تحریک صعودی حرکت به سمت بیداری است (کومار و همکاران، ۲۰۱۶). ناحیه پیرامونی-جانبی هیپوتالاموسی نورون های اور کسیژنیک است. که به طور گسترده ای در سیستم اعصاب مرکزی با اتصالات محکمی با نورون های کولینرژیک تقویت کننده بیداری، سروتونرژیک، نورآدرنرژیک و هیستامینرژیک عمل می کنند.

ماده پیش ساز پیتید پیش ساز اور کسین است که به دو انتقال دهنده عصبی اورکسین تقسیم می شود(اورکسین – آ و اور کسین – ب). این انتقال دهنده ها به دو گیرنده دوگانه پروتئین جی (OXIR & OX2R) متصل می شوند که دارای توزیع های متداول و متمایزی هستند.

ساوور کسانت

در سال ۲۰۱۴، سازمان غذا و دارو داروی ساوور کسانت (بلسومرا) را به عنوان اولین آنتاگونیست گیرنده اور کسین برای درمان بیماری بی خوابی به همراه مشکل در ادامه خواب مورد تأیید قرار داد. ساوورکسانت به شدت انتخابی بوده و دارای تمایل آنتاگونیستی قابل مقایسه به هر دو گیرنده OXIR و OX2R است. در اصل ساوور کسانت با کاهش محرک بیداری خواب را تقویت می کند. ساوور کسانت تنها باید شبی یک بار در عرض ۳۰ دقیقه پس از بازگشت و حداقل ۷ ساعت پیش از این که انتظار برود فرد از خواب بیدار شود، مصرف شود.

محدوده دوز مصرفی برابر ۱۰ تا ۲۰ میلی گرم در روز یا یک نیمه عمر ۱۲ ساعته است. و کل مقدار مصرفی نباید بیش از ۲۰ میلی گرم در روز باشد. در این فرآیند هیچ متابولیت فعالی نیز وجود ندارد. در آزمایش های یکساله نیز پس از قطع دارو اثرات ترک و مصرف دوباره دارو مشاهده نشد. (آسنیس و همکاران، ۲۰۱۶). کارایی این دارو خوب به نظر می رسد. (هرنیک و همکاران، ۲۰۱۶؛ نورمن و آندرسون، ۲۰۱۶).

خطرات و عوارض جانبی

بلسومرا با سایر داروهای به کار رفته برای درمان بی خوابی مقایسه نشد. بنابراین ایمنی یا اثر بخشی آن نسبت به سایر داروهای بی خوابی ناشناخته مانده است. بلسومرا همان خطری را به همراه دارد که سایر داروهای خواب آور دارند. مانند رانندگی در حالت خواب و انجام سایر رفتارهای پیچیده در حالی که فرد به طور کامل بیدار نیست. تا کنون، آنتاگونیست های اورکسین تنها در آزمایش های بالینی مورد مطالعه قرار گرفته اند.

بنابراین، به راحتی نمی توان ایمنی یا اثر بخشی آن را به عنوان یک درمان اولیه برای بی خوابی یا به عنوان درمانی جایگزین برای افرادی تعیین کرد. که به سایر درمان ها جواب نداده اند. در این مطالعه، ۱۳ درصد از شرکت کنندگان به خوبی ساوور کسانت را تحمل کردند. و البته عوارض جانبی رایج آن که خواب آلودگی بود را نیز تجربه کردند. اگرچه ساوور کسانت تنها آنتاگونیست گیرنده اورکسین بوده و دارای تأییدیه سازمان غذا و دارو جهت درمان بی خوابی است. اما سایر عوامل یا داروهای در دست توسعه، نتایج مشابهی برای بهبود کارایی خواب نشان داده اند.

علاوه بر ”آنتاگونیست های گیرنده اورکسین وبیخوابی ” می توانید برای مشاهده سایر داروها و روش های درمانی در “بخش آَشنایی با دارو های روانشناسی” مشاهده نمائید.