باربيتوراتها
باربیتوراتها دسته ای از داروهای آرام بخش و خواب آور اولیه هستند. طی دهه ها مصرف این داروها، باربیتوراتها همواره در هزاران مورد خودکشی و مرگ ناشی از مصرف اتفاقی، وابستگی و اعتیاد بیش از اندازه و بسیاری از تداخلات با سایر داروها و الکل دخیل بودهاند. در حال حاضر این داروها به ندرت مصرف میشوند؛ با این وجود هنوز هم نمونه اولیه و کلاسیک داروهای آرام بخش و خواب آور هستند.
فارماکوکینتیک
همه باربیتوراتها از نظر ساختاری مشابه یکدیگر میباشند. این داروها را از نظر فارماکوکینتیک منحصر به فرد هر کدام دسته بندی میکنند. نیمه عمر این داروها ممکن است کوتاه باشد مانند نیمه عمر توزیع ۳ دقیقهای داروی تئوپنتال و یا ممکن است نیمه عمر بلندی به اندازه چند روز مانند فنوباربیتال (که در ذیل توضیح داده شده است) داشته باشند. اثر خواب آور باربیتوراتهای با عملکرد بسیار کوتاه مدت مانند تئوپنتال پس از توزیع مجدد از بین میرود؛ در حالی که تأثیر سایر باربیتوراتها به واسطه نرخ متابولیسم آنها توسط آنزیمهای کبدی مشخص می شود.
باربیتوراتها همچنین از طریق بزاق جذب میشوند و در تمامی بافتهای بدن پخش میشوند. باربیتوراتهای با عملکرد بسیار کوتاه مدت به شدت محلول در چربی بوده از حائل خونی_مغزی به سرعت میگذرند و پس از تزریق زیر جلدی خواب را در چند ثانیه به فرد القاء میکنند. از آنجا که اکثر باربیتوراتهای دارای عملکرد طولانی مدت محلول در آب هستند با سرعت کمتری میتوانند به درون سیستم اعصاب مرکزی (CNS) نفوذ کنند. بنابراین، القاء خواب توسط این ترکیبات به مدت ۲۰ تا ۳۰ دقیقه به تأخیر می افتد و خماری باقی مانده تا زمانی موثر و مهم است که نیمه عمر پلاسمای اکثر باربیتوراتها طولانی تر از مقداری باشد که برای ۸ ساعت خواب مورد نیاز است.
اثرات فارماکولوژیکی
باربیتوراتها دارای درجه پایینی از انتخاب پذیری بوده و این امکان وجود ندارد که بدون وجود آرامش بخشی به خاصیت ضد اضطرابی آنها دست یافت باربیتوراتها داروهای مسکن نیستند و نمیتوان انتظار داشت که در صورت وجود درد خفیف هم آرامش ایجاد کنند و یا خواب آور باشند. الگوهای خواب به طور قطع تحت تأثیر باربيتوراتها قرار دارند؛ حرکت سریع چشم ها (REM) در خواب نیز تحت این شرایط به طور چشمگیری کاهش مییابد از آنجا که دیدن رویا در خواب REM رخ میدهد، باربیتوراتها از دیدن رویا ممانعت میکنند.
عوارض قطع مصرف فارماکوکینتیک
در خلال قطع مصرف این دارو نیز دیدن رویا به صورت واضح و بیش از حد اتفاق میافتد این افزایش در دیدن رویا در دوران قطع مصرف دارو که تحت عنوان بازگشت REM از آن یاد میشود نمونه ای از اثر ترک دارو پس از دوره های طولانی مصرف باربیتورات میباشد طبیعت زنده و واضح رویاها میتواند باعث بی خوابی شود که این مشکل را میتوان به صورت بالینی با شروع مصرف دارو و قطع واکنش ترک آن درمان کرد.
از آن جا که باربیتوراتها عملکرد حافظه را کاهش میدهند می توان آنها را بازدارنده شناختی دانست. سرگیجه و تغییرات نامحسوس در قوه تصمیمگیری و ،قضاوت، عملکرد شناختی مهارت های حرکتی سازگاری و هماهنگی فیزیکی و رفتار ممکن است ساعتها و روزها و تا متابولیزه شدن و حذف کامل باربيتورات ادامه یابد دوزهای آرام بخش باربیتوراتها اثر ناچیزی بر تنفس دارد؛ در حالی که مقادیر بالا یا ترکیب باربیتوراتها با الکل ممکن است به مرگ فرد بیانجامد.
باربیتوراتها اثرات معنادار محدودی بر سیستم قلبی عروقی سیستم گوارشی کلیه ها و سایر اندامها دارند مگر اینکه مقادیر بالا که منجر به مسمومیت میشود توسط فرد استفاده شود باربیتوراتها در کبد به تحریک سوخت و ساز آنزیمهایی می پردازند که سایر داروها و همچنین خود باربیتوراتها را متابولیز میکنند که منجر به ایجاد تحمل نسبت به داروها میشود.
اثرات روان شناختی
بازدارندگی ،رفتاری حرکتی و شناختی ناشی از باربیتوراتها مشابه همان نوع بازدارندگی است که توسط الکل ایجاد می شود . ممکن است یک فرد نسبت به مقادیر پایین پاسخ دهد و حتی از اضطراب (اثر مورد انتظار) یا انزوای اجتماعی ،افسردگی عاطفی یا رفتار خشن و پرخاشگرانه رهایی یابد. مصرف مقادیر بالا منجر به سطوح بالاتری از افسردگی رفتاری عمومی و خواب میشود. مجموعه ذهنی و محیط فیزیکی و یا اجتماعی میتواند تعیین کننده این مطلب باشد که آیا رهایی از اضطراب افسردگی ،روانی، پرخاشگری و یا سایر واکنشهای غیر مترقبه و غیر قابل پیش بینی تجربه میشود یا خیر. درحالتمستیمهارتهای ،رانندگی ،قضاوت بینش و بصیرت و حافظه به شدت دچار اختلال میشوند.
کاربردهای بالینی
مصرف باربيتوراتها به چند دلیل به شدت کاهش یافته است که این دلایل عبارت اند از:
- مقادیر بالای این داروها کشنده و مرگبار است؛
- دامنه درمانی- سمی بودن آنها بسیار محدود است؛
- پتانسیل بالایی در القای ،تحمل وابستگی و سوء مصرف دارو دارند؛
- واکنشهای خطرناکی با سایر داروها نشان میدهند که گاهی ممکن است خطر مرگ را در پی داشته باشد.
به دلیل معایبی که به آن اشاره شد باربیتوراتها مانند بوتالیبیتال را میتوان به صورت ترکیبی در سایر داروها مشاهده نمود. مانند آسپرین یا استامینوفن و ترکیب شده با کافئین در فیورینول یا فیوریست که جهت درمان سردردهای میگرنی به کار میرود همچنین باربیتوراتها به عنوان بخشی از نوشیدنیهای کشنده در پرونده های قضایی ایالات متحده به کار می رود. که طی آن خودکشی توسط پزشک مجاز شده باشد.
واکنشهای نامطلوب و منفی
خواب آلودگی اثر اجتناب ناپذیر داروهای ضد اضطراب است و اغلب در مواردی دیده میشود که دارو به منظور آرام بخشی روزانه و یا خواب آور شبانه تجویز میشود. باربیتوراتها به عنوان مهار کنندههای شناختی به طور معناداری عملکرد حرکتی، ذهنی و قوه قضاوت فرد را مختل میکنند. این نکته باید تاکید شود که داروهای آرام بخش از نظر نوع اثر هم تراز با الکل هستند. هنگامی که به همراه الکل مصرف میشوند اثری دو چندان داشته و این اثر بیش از آنچه انتظار میرود ممکن است باقی بماند. پادزهر خاصی برای درمان مصرف بیش از حد با بیتورات وجود ندارد. هدف این درمان تقویت سیستم تنفسی و قلبی عروقی تا زمانی است که دارو متابولیزه شده و از بین برود.
تحمل
باربیتوراتها از طریق دو مکانیسم قادر به القای تحمل هستند که این مکانیسمها عبارت اند از:
- القای آنزیم های متابولیز کننده دارو در کبد
- انطباق نورونهای مغز با حضور دارو
در دومین مکانیسم تحمل در درجه اول در برابر اثرات آرام بخش و سپس نسبت به اثرات کاهشی ساقه مغز بر تنفس ایجاد می شود. بنابراین حاشیه ایمنی برای فردی که این دارو را مصرف می کند کاهش می یابد. زیرا این افراد به مصرف داروی بیشتری نیاز دارند تا بتوانند اثر آرام بخش دلخواه خویش را کسب نمایند. این نیز منجر به افزایش اختلال در تنفس می شود.
وابستگی جسمی
مقادیر بالینی نرمال از باربیتوراتها ممکن است منجر به وابستگی جسمی شود که خود را به صورت بیخوابی در زمان ترک این داروها نشان میدهد. ترک مقادیر بالای باربیتوراتها ممکن است منجر به هذیان گویی بیقراری، سردرگمی و حتی تشنج هایی شود! که زندگی فرد را در معرض خطر قرار میدهند.
علاوه بر ” باربيتوراتها و مشتقات آن” می توانید برای مشاهده سایر داروها و روش های درمانی در “بخش آَشنایی با دارو های روانشناسی” مشاهده نمائید.
