راهنمای جامع سرترالین،پاروکستین،فلووکسامین وسیتالوپرام؛ اطلاعاتی که باید همه بدانند.
در این نوشتار با هم مروری می کنیم بر 4 داروی ضد افسردگی و مجموعه عوارض، نکات مثبت، ساختار و کاربرد های این دارو ها
سرترالین
داروی سرترالین (زولوفت) دومین SSRI تأیید شده برای استفاده بالینی در ایالات متحده بود. از نظر بالینی مانند تمام SSRIها این دارو مانند داروهای سه حلقه ای در درمان افسردگی اساسی و دیس تایمی مؤثر است. اما عوارض جانبی کمتری دارد و ظرفیت پذیرش بیمار را افزایش میدهد. سرترالین در مهار بازجذب سروتونین ۴ تا ۵ بار قوی تر از فلوکستین است اما ممکن است باز جذب دوپامین را نیز مهارنماید. به دلیل قدرت بیشتر عوارض جانبی مرتبط با سروتونین (سندرم سروتونین و سندرم قطع سروتونین) ممکن است شدیدتر از فلوکستین باشد. دارو در عرض ۴ تا ۷ روز به سطح ثابتی در پلاسما میرسد و متابولیتهای آن از نظر فارماکولوژیک خیلی کمتر فعال هستند. سرترالین همانند تمام SSRIها چند عارضه جانبی قلبی عروقی آنتی هیستامینی و آنتی کولینرژیک دارد و همچنین خطر سمیت کمی در مصرف بیش از اندازه دارد.
پاروکستین
پاروکستین (پاکسیل) سومین SSRI است که در ایالات متحده برای استفاده بالینی در درمان افسردگی اساسی، دیس تایمی، اختلالات متنوع اضطرابی و اختلال ناخوشی قبل از قاعدگی در دسترس قرار گرفته است. سازمان غذا و دارو همچنین پاروکستین را برای درمان اختلال اضطراب فراگیر (GAD) نیز تأیید کرده است اگرچه این قابلیت شاید در تمام SSRIها وجود دارد. همانند سرترالین پاروکستین نیز نسبت به فلوکستین در مهار بازجذب سروتونین قوی تر است. نیمه عمر متابولیت دارو حدود ۲۴ ساعت است و در حدود ۷ روز به سطح ثابتی میرسد؛ متابولیتهای این دارو به نسبت غیر فعال هستند.
پاروکستین و سندرم سروتونین
پاروکستین شاید بیشتر از همه SSRIها موجب سندرم سروتونین شود. علاوه بر این به دلیل داشتن کوتاه ترین نیمه عمر در بین SSRIها بیشتر از همه موجب سندرم قطع سروتونین، آغاز یا تشدید سایکوز افکار پارانوئید، عدم کنترل خلق و خو هذیان و حتی توهمات بینایی به دنبال قطع ناگهانی شود.
این دارو در بین SSRIها بیشترین احتمال را برای افزایش سطوح پرولاکتین دارد که احتمال اختلال جنسی و افزایش سایز سینه در مردان را موجب می شود. و اختلال جنسی قاعدگی نامنظم ناباروری و گالاکتوره در زنان را ایجاد میکند! مطالعات نشان میدهند مصرف داروی پاروکستین توسط مادران در دوران بارداری، احتمال ابتلا نوزاد به بدشکلیهای قلبی و ناهنجاری شکاف لب و کام را بهطور خفیف اما از نظر آماری معنادار، افزایش میدهد.
در دسامبر ۲۰۰۶ کالج آمریکایی متخصصین زنان و ماماها (ACOG) در بیانیه ای اعلام کرد که شاید پاروکستین احتمالاً نباید در طول بارداری مورد استفاده قرار گیرد.
در حال حاضر این انجمن همچنان اعلام می کند که پاروکستین نباید در طول سه ماهه اول بارداری مورد استفاده قرار گیرد. علاوه بر این، سازمان غذا و دارو بر اساس شواهد نشان دهنده افزایش خطر نقائص مادرزادی در رابطه با پاروکستین، این دارو را از دسته بندی بارداری گروه C به D منتقل کرد.
فلووکسامین
فلووکسامين (لووکس) یک مشتق ساختاری از فلوکستین است. فلووکسامین همانند تمام SSRIها خاصیت ضدافسردگی خوبی دارد که با اثر بخشی داروی سه حلقه ای ایمی پرامین قابل مقایسه است اما عوارض جانبی بسیار کمتری دارد این دارو در درمان تمام اختلالات اضطرابی نیز مفید بوده است. سازمان غذا و دارو در سال ۲۰۰۸، داروی لووکس CR را با فرمولاسیون پیوستهرهش، برای درمان دو اختلال بزرگسالان؛ یعنی اضطراب اجتماعی و وسواسی-اجباری، تأیید نمود.
سیتالوپرام
سیتالوپرام (سلگزا) یک SSRI است که از سال ۱۹۸۹ در اروپا موجود است. در سال ۱۹۹۸ به عنوان پنجمین SSRI وارد آمریکا شد ادعا میشود سیتالوپرام شروع اثر سریع تری نسبت به فلوکستین دارد! نکته مهمی که باید لحاظ نمود: مشاهدات علمی نیز گاها با اغراق اعلام می شوند. درمورد اثر بخشی سیتالوپرام نیز احتمالا اغراق شده است! چرا که سیتالوپرام تنها کمی اثر بخش تر از دارونما است. اثر بخشی داروهای ضد افسردگیشامل سیتالوپرام ممکن است تا حدی وابسته به علائم افسردگی باشد که به عنوان متغیر پیامد در نظر گرفته شده است . در یک آنالیز از نتایج مطالعه STAR*D برای ثبت سه دسته، مطالعاتی انجام دادند تا ببینند که:
آیا تفاوتی در اثر بخشی ضد افسردگیهای مورد استفاده بیماران وجود دارد یا خیر؟
اگرچه هیچ تفاوت کلی بین ضدافسردگیها وجود ندارد، اما زمانی که دسته های علائم ارزیابی شدند، یک سری ضدافسردگی ها برای برخی علائم مؤثرتر از سایر آنها بودند. برای مثال، در این مطالعه، سیتالوپرام در درمان نشانه های هیجانی اصلی افسردگی نسبت به علائم خواب یا علائم آتیپیک مثل علائم حرکتی یا خودکشی مؤثرتر بود. همان طور که پیش از این بحث شد، دوزهای بالاتر سیتالوپرام موجب بینظمیهای ECG و شرایط کشنده نادر میشود. اما شواهدی وجود دارد که نشان میدهد خطرات اعلام شده توسط سازمان غذا و دارو بزرگنمایی گردیده است. این دارو خطر کمتری برای مهار آنزیم های کبدی متابولیزه کننده دارو دارد. در نتیجه ممکن است برای بیمارانی که داروهای مختلفی استفاده میکنند مناسب تر باشد.
سیتالوپرام و نحوه جذب
سیتالوپرام به خوبی از راه خوراکی جذب می شود؛ و در حدود ۴ ساعت به اوج غلظت پلاسمایی خود میرسد. این دارو در عرض یک هفته به سطح ثابت پلاسمایی میرسد و بیشترین اثر آن حدود هفته های ۵ تا ۶ مشاهده میشود. نیمه عمر حذف دارو حدود ۳۳ ساعت است که امکان تجویز یک بار در روز را می دهد. افراد مسن تر توانایی کمتری برای متابولیزه کردن سیتالوپرام دارند و به همین دلیل ۳۳ تا ۵۰ درصد کاهش دوز برای آنها ضروری است.
گزارش های علمی حاکی از آن است که: سیتالوپرام مصرف الکل را در الکلی های مرضی کاهش میدهد! انتظار میرود سیتالوپرام همانند دیگر SSRIها اثرات ضداضطرابی داشته باشد. عوارض جانبی سیتالوپرام مشابه دیگر SSRIها است. سیتالوپرام همچنین در صورت تجویز در سه ماهه اول بارداری موجب افزایش خطر اختلالات اسکلتی عضلانی و کرانیوسینوستوزیس می شود. (تغیر در الگوی رشد جمجه)
علاوه بر راهنمای جامع سرترالین،پاروکستین،فلووکسامین وسیتالوپرام می توانید برای مشاهده سایر داروها و روش های درمانی در “بخش آَشنایی با دارو های روانشناسی” مشاهده نمائید.
