گاهی از پدر یا مادر بودن خسته میشوی؟
گاهی حوصله نداری، زود عصبانی میشوی یا دلت میخواهد چند دقیقه فقط برای خودت باشی؟
این احساسها به این معنی نیست که والد بدی هستی.
پدر و مادر بودن یکی از مهمترین و در عین حال سختترین نقشهای زندگی است. طبیعی است که گاهی خسته شوی، کم بیاوری یا حتی احساس کنی دیگر انرژی نداری.
مهم این نیست که هیچوقت خسته نشوی؛ مهم این است که خستگیات را بشناسی و به موقع به خودت رسیدگی کنی.
از کجا بفهمیم خستهایم یا دچار فرسودگی شدهایم؟
گاهی خستگی فقط با یک خواب خوب برطرف میشود؛ اما اگر این نشانهها مدام تکرار شوند، بهتر است آنها را جدی بگیری:
۱. زود عصبانی میشوی
چیزهایی که قبلاً راحت از کنارشان میگذشتی، حالا خیلی زود عصبانیت میکنند.
۲. همیشه خستهای
حتی وقتی استراحت کردهای، باز هم احساس میکنی انرژی نداری.
۳. از کودک فاصله میگیری
ممکن است احساس کنی دیگر حوصله بازی، صحبت کردن یا حتی وقت گذراندن با فرزندت را نداری.
۴. تمرکزت کمتر شده
فراموشکاری، حواسپرتی یا سخت شدن انجام کارهای روزمره میتواند از نشانههای خستگی شدید باشد.
۵. خوابت یا اشتهایت به هم ریخته
زنگ هشدار برای والدین
کمخوابی، خواب بیش از حد، کم شدن اشتها یا پرخوری میتواند زنگ هشداری باشد که باید بیشتر مراقب خودت باشی.
چرا بعد از خستگی، احساس گناه میکنیم؟
خیلی از والدین با خودشان میگویند:
«نباید عصبانی میشدم.»
«یک مادر/پدر خوب نباید اینقدر خسته شود.»
«نکند رفتار من روی بچهام اثر بد بگذارد؟»
چند باور غلط در پشت احساس گناه
اما پشت این احساس گناه، معمولاً چند باور وجود دارد:
فکر میکنیم باید همیشه صبور و آرام باشیم.
خودمان را با والدین دیگر، مخصوصاً در شبکههای اجتماعی، مقایسه میکنیم.
تصور میکنیم والد خوب باید همیشه در دسترس فرزندش باشد.
از قضاوت دیگران میترسیم.
از اشتباه کردن و آسیب دیدن فرزندمان میترسیم.
اما واقعیت این است:
هیچ پدر و مادری همیشه آرام، همیشه صبور و همیشه آماده نیست.
والد خوب بودن یعنی تلاش برای یک رابطه سالم؛ نه رسیدن به کمال.
بار ذهنی؛ خستگیای که دیده نمیشود
گاهی چیزی که والد را خسته میکند، فقط کارهای فیزیکی نیست.
اینکه مدام به این فکر کنی:
«برای فردا چی آماده کنم؟»
«تکالیفش انجام شده؟»
«باید وقت دکتر بگیرم.»
«غذا چی درست کنم؟»
«نکند حالش خوب نباشد؟»
همه این فکرهای کوچک، وقتی پشت سر هم جمع میشوند، تبدیل به یک بار ذهنی سنگین میشوند.
زمان تقسیم رسیده
اگر امکانش را داری، مسئولیتها را تقسیم کن؛ اما نه فقط در حد «کمک کردن.»
مثلاً یک مسئولیت را کامل به همسر یا فرد دیگری بسپار؛ از برنامهریزی و انجام دادن تا پیگیری آن. این کار کمک میکند ذهنت واقعاً کمی آزاد شود.
برای دوباره شارژ شدن چه کار کنیم؟
قرار نیست یکدفعه زندگیات را تغییر بدهی. گاهی چند تغییر کوچک میتواند تفاوت بزرگی ایجاد کند.
۱. هر روز کمی زمان برای خودت داشته باش حتی ۱۵ دقیقه.
نه برای انجام کارهای خانه، نه برای جواب دادن به پیامها و نه برای رسیدگی به دیگران. فقط برای خودت.
۲. همه کارها را به تنهایی انجام نده
اگر همسر، خانواده یا فرد قابل اعتمادی میتواند کمک کند، درخواست کمک ضعف نیست.
والد بودن یک مسئولیت مشترک است، نه یک مسابقه برای اینکه چه کسی بیشتر دوام میآورد.
۳. خواب را جدی بگیر
کمخوابی میتواند تحمل فشار و تنظیم هیجان را سختتر کند.
اگر فرصتی برای استراحت داری، لازم نیست همیشه آن را صرف مرتب کردن خانه یا انجام کارهای عقبافتاده کنی.
گاهی استراحت کردن خودش یک کار ضروری است.
۴. حضور کیفی را جایگزین حضور دائمی کن
قرار نیست تمام روز سرگرم فرزندت باشی.
گاهی ۱۰ یا ۱۵ دقیقه بازی، صحبت یا فعالیت مشترک، بدون گوشی و حواسپرتی، میتواند برای ارتباط شما ارزشمند باشد.
کودک بیشتر از یک والدِ همیشه در دسترس، به یک رابطه امن و باکیفیت نیاز دارد.
۵. « نه» گفتن را تمرین کن!
قرار نیست همه خواستهها و مسئولیتها را قبول کنی.
گاهی «نه» گفتن به یک کار غیرضروری، یعنی «بله» گفتن به سلامت روان خودت.
با خودت همانطور حرف بزن که با یک دوست حرف میزنی. اگر دوست صمیمیات به تو میگفت:
«امروز خیلی خسته بودم و سر بچهام داد زدم.»
احتمالاً به او نمیگفتی:
«تو مادر/پدر بدی هستی!»
احتمالاً میگفتی:
«طبیعیه که خسته باشی. اشتباه کردی، اما میتونی جبرانش کنی.»
پس چرا با خودت اینقدر سختگیری؟
به جای:
«من والد خوبی نیستم.»
بگو:
«امروز شرایط سختی داشتم. اشتباه کردم، اما میتوانم بهترش کنم.»
این یعنی خودشفقتی؛ نه توجیه کردن اشتباهات.
اگر عصبانی شدی، همهچیز تمام نشده هیچ والدی همیشه آرام نمیماند.
گاهی ممکن است صدایت بالا برود یا واکنشی نشان بدهی که بعداً از آن ناراحت شوی. مهم است که بعد از آرام شدن، رابطه را ترمیم کنی.
مثلاً میتوانی به فرزندت بگویی:
«ببخشید که سر تو داد زدم. من خیلی خسته و عصبانی بودم، اما داد زدن درست نبود.»
لازم نیست خودت را تحقیر کنی یا تمام مسئولیت را گردن کودک بیندازی.
با همین گفتوگوی ساده، به فرزندت یاد میدهی که:
آدمها ممکن است اشتباه کنند، عذرخواهی کنند و رابطهشان را دوباره بسازند.
وقتی احساس میکنی داری از کوره درمیروی، مکث کن
قبل از اینکه واکنش نشان بدهی، چند ثانیه فاصله ایجاد کن:
چند نفس آرام و عمیق بکش.
یک لیوان آب بنوش.
اگر کودک در امنیت است، برای چند لحظه از موقعیت فاصله بگیر.
توجهت را به بدن و تنش عضلاتت برگردان.
بعد تصمیم بگیر که چه واکنشی مناسبتر است.
هدف این نیست که هیچوقت عصبانی نشوی؛ هدف این است که بین احساس و واکنش، کمی فاصله ایجاد کنی.
چه زمانی بهتر است از یک متخصص کمک بگیری؟
اگر خستگی و فشار روانی برای مدت قابلتوجهی ادامه دارد و روی زندگی روزمره یا رابطهات با فرزندت تأثیر گذاشته، بهتر است موضوع را جدی بگیری.
بهخصوص اگر:
- بیشتر روزها احساس غم، اضطراب یا بیانگیزگی داری؛
- خواب یا اشتهایت به شکل قابلتوجهی تغییر کرده؛
- ارتباط گرفتن با فرزندت برایت خیلی سخت شده؛
- احساس میکنی کنترل هیجاناتت برایت دشوار شده؛
- یا این شرایط روی زندگی شخصی، خانوادگی یا کاریات اثر گذاشته است.
در چنین شرایطی، صحبت با روانشناس میتواند کمک کند بفهمی دقیقاً چه چیزی تو را فرسوده کرده و چطور میتوانی دوباره تعادل بیشتری به زندگیات برگردانی.
والد عالی یا والد کامل؟
شاید بهتر باشد به جای اینکه دنبال والد کامل بودن باشیم، دنبال والد کافی و آگاه بودن باشیم.
والدی که:
اشتباه میکند، اما میپذیرد.خسته میشود، اما به خودش توجه میکند.گاهی عصبانی میشود، اما رابطه را ترمیم میکند.کمک میخواهد، اما خودش را سرزنش نمیکند.و هر روز تلاش میکند کمی بهتر از دیروز باشد.
حرف آخر
فرزندت به یک پدر یا مادر همیشه شاد و بینقص نیاز ندارد؛ به یک والد واقعی، قابلاعتماد و مهربان نیاز دارد.
پس اگر امروز خستهای، قبل از اینکه خودت را سرزنش کنی، کمی مکث کن.
شاید چیزی که به آن نیاز داری، بیشتر تلاش کردن نیست؛شاید کمی مراقبت از خودت است.
والد خوب، والد بیخستگی نیست؛ والدی است که خستگیاش را میشناسد، کمک میگیرد و بعد از اشتباه، رابطه را ترمیم میکند.
